77. Rocznica Mordu działaczy Polonii Gdańskiej. Mieli zginąć z pamięci.

  • 22.03.2017, 00:00 (aktualizacja 21.03.2017 23:41)
  • red.
77. Rocznica Mordu działaczy Polonii Gdańskiej. Mieli zginąć z pamięci. fot. CC
22 marca 1940 roku to data, którą każdy Gdańszczanin powinien znać. W tym dniu, w Wielki Piątek życie swe oddali najlepsi synowie Gdańska i Pomorza. Po porannym apelu obozowym zostali wyprowadzeni z niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof do pobliskiego lasu i skrytobójczo zamordowani strzałem w tył głowy przez niemieckich oprawców. Z tej okazji dzisiaj, w środę 22 marca 2017 r. o godz. 18.00 odbędzie się w kościele p. w. Św. Stanisława Biskupa Męczennika w Gdańsku Wrzeszczu, przy Al. Legionów 13, uroczysta Msza święta w intencji wybitnych działaczy Polonii Gdańskiej, którzy za wierność Polsce zostali zamordowani w dwóch egzekucjach 11 stycznia i 22 marca 1940 r. Po Mszy Świętej przewidziana jest jak co roku procesja do pobliskiego Pomnika Błogosławionego ks. Bronisława Komorowskiego (przy rondzie), przy którym zostaną zapalone znicze i złożone kwiaty.

Dzisiaj mija 77-rocznica bestialskiego mordu czołowych działaczy Polonii Gdańskiej i Plebiscytu na Powiślu, Warmii i Mazurach. Podobnie jak Sowieci na wschodzie, zimą i wiosną 1940 r. Niemcy zaplanowali wymordowanie elity polskiej w Gdańsku i na Pomorzu. 11 stycznia i 22 marca 1940 roku funkcjonariusze III Rzeszy Niemieckiej przeprowadzili akcję eksterminacji pracowników polskich urzędów mieszczących się w Wolnym Mieście Gdańsku, Rady Portów i Dróg Wodnych, Poczty Polskiej, kolejarzy i urzędników Dyrekcji PKP w Gdańsku, nauczyciele, dziennikarzy, wydawcy, drukarza, działaczy Związku Polaków w Niemczech, celników, urzędników bankowych w Banku Polsko-Brytyjskim, działaczy plebiscytowych na Powiślu, księży, polskiego przedstawiciela w Volkstagu Wolnego Miasta Gdańska. Była to starannie wyselekcjonowana lista polskich patriotów, po których ślad miał zaginąć. Zastrzeleni zostali strzałem w tył głowy, a następnie wrzuceni do wcześniej wykopanego dołu w lesie, tuż niedaleko niemieckiego obozu śmierci KL Stutthof. Po zasypaniu zbiorczych grobów, posadzono na nich brzozy, aby nikt nie mógł odnaleźć miejsca tego strasznego ludobójstwa. Jednakże dzięki wskazówkom osób, które pamiętały ten smutny czas udało się w roku 1947 i 1979 odnaleźć w lesie, w odległości 2,5 km od obozu Stutthof, groby zamordowanych działaczy Polonii Gdańskiej i Plebiscytu na Powiślu. Po ekshumacji, szczątki ciał zostały uroczyście przewiezione i pogrzebane na cmentarzu wojennym w Gdańsku Zaspie.

 Dwa groby

W lesie koło Stutthofu odkryto dwa groby. Jeden z nich, długości 25 m, szer. 2,5 m krył w sobie 67 zamordowanych gdańszczan. Położenie odkopanych zwłok wskazuje, że Niemcy mordując Polaków nie trudzili się nawet ich ułożeniem. Ciała zabijanych wpadały do dołu  i natychmiast były zasypywane. Zachodzi przypuszczenie, że niejedna ofiara została zasypana żywcem. Po 7 latach (1947 r.) zwłoki uległy całkowitemu rozkładowi. Przybyła na miejsce z ramienia PCK komisja rzeczoznawców w osobach doktora Gordziałkowskiego i doktora Chrzanowskiego stwierdziła, że stan zwłok prawie zupełnie uniemożliwia rozpoznanie. Jedynie kształty kości i uzębienia mogą służyć w pewnym stopniu jako wskazówki do identyfikacji.” Drugi grób odkopano dopiero w 1979 r.

 Wyniesieni na ołtarze

Błogosławiony Jan Paweł II, Papież – Polak wyniósł 13 czerwca 1999 roku na ołtarze świętych Kościoła Katolickiego 108 Polaków - Męczenników, a wśród nich 3 zamordowanych w lesie k. Stutthofa: Błogosławionego Ks. Bronisława Komorowskiego, Błogosławionego Ks. Mariana Góreckiego, Błogosławionego Ks. Franciszka Rogaczewskiego.

Pamiętajmy o zamordowanych działaczach Polonii Gdańskiej, których groby znajdują się na cmentarzu wojennym w Gdańsku-Zaspie. Tam można zapalić znicze i zmówić modlitwę.

Lista zamordowanych działaczy Polonii Gdańskiej:

- w dniu 11 stycznia 1940 r. (grób odnaleziony w 1979 r.):

  1. Buczkowski Brunon – asesor kolejowy
  2. Kręcki Franciszek – dr praw, bankowiec
  3. Langiewicz Stanisław – st. asystent kolejowy
  4. Łangowski Bonifacy – prawnik, notariusz
  5. Maciejewski Antoni – kolejarz, naczelnik parowozowni
  6. Masłoch Jan – st. asystent  kolejowy
  7. Nełkowski Witold –kolejarz, sekretarz Polskiego Zrzeszenia Pracy
  8. Ostrowski Kazimierz – st. asesor kolejowy
  9. Rogaczewski Franciszek – ksiądz rektor, Błogosławiony w 1999 r.
  10. Różankowski Aleksander – inżynier, radca Rady Portu i Dróg Wodnych
  11. Szymański Władysław - ksiądz
  12. Tejkowski Czesław – urzędnik bankowy w Banku Polsko-Brytyjskim
  13. Tezlaff Bernard – kolejarz, konduktor PKP
  14. Wiecki Bernard - ksiądz
  15. Zdeb Jan – inżynier, inspektor techniczny RPiDW
  16. Zielke Werner - kolejarz
  17. 6 ofiar nazwiska nieznane

- w dniu 22 marca 1940 r. – Wielki Piątek (grób odnaleziony w 1947 r.):

  1. Binnebesel Alfons - kolejarz
  2. Block Alojzy, syn Leona – praktykant kolejowy
  3. Block Leon – urzędnik kolejowy
  4. Borzyszkowski Edmund - nauczyciel
  5. Ciepłuch Feliks –nauczyciel
  6. Cymorek Rudolf - pracownik Rady Portu i Dróg Wodnych
  7. Czyżewski Mieczysław – właściciel drukarni, wydawca
  8. Dettlaff Edmund – asystent kolejowy
  9. Filarski Bernard – stomatolog, lekarz kolejowy i Gimnazjum Polskiego
  10. Gauza Józef - nauczyciel
  11. Garyantsiewicz Alfons – referendarz kolejowy
  12. Gierszewski Feliks – pocztylion Poczty Polskiej
  13. Goldmann Stefan – kupiec, dyrektor Centrali Rolników
  14. Górecki Marian – ksiądz, Błogosławiony w 1999 r.
  15. Grabowski Leon Zygmunt – kontroler ruchu PKP
  16. Gregorkiewicz Józef – st. asystent kolejowy
  17. Grimsmann Wilhelm - dziennikarz
  18. Grimsmann Zygmunt – asystent pocztowy
  19. Jesikiewicz Jan - nauczyciel
  20. Jurkiewicz Antoni – st. asystent kolejowy
  21. Klimkiewicz Teodor – emerytowany insektor Poczty Polskiej
  22. Knitter Wincenty - kolejarz
  23. Ks. Komorowski Bronisław - ksiądz. Błogosławiony w 1999 r.
  24. Kusznik Paweł – inspektor kolejowy
  25. Kramer Gustaw – inżynier elektryk, kupiec
  26. Kryń Jan – asystent pocztowy
  27. Lange Bogdan – adiunkt kolejowy
  28. Lendzion Antoni – działacz ZZP, poseł do Volkstagu WMG
  29. Łysakowski Konrad – handlowiec, pracownik PAGED
  30. Majkowski Jan – urzędnik bankowy
  31. Mionskowski Augustyn – kolejarz, pracownik PKP
  32. Młodzieniewski Franciszek – pracownik RPiDW
  33. Muzyk Feliks - bankowiec
  34. Nitka Edward – asystent kolejowy
  35. Nitka Brunon - restaurator
  36. Ossowski Józef – st. asesor kolejowy
  37. Papka Alfons – st. asystent Poczty Polskiej
  38. Paszota Bolesław – emerytowany naczelnik Urzędu Pocztowego
  39. Piaseczki Bolesław – prac. Cywilny wydz. Wojsk. Komisariatu RP
  40. Planeta Juliusz – st. asystent Poczty Polskiej
  41. Pniewski Władysław – dr filologii pol., prof. w Gimnazjum Polskim
  42. Reetz Stanisław – st. ekspedient pocztowy
  43. Sojecki Konrad – st. asystent kolejowy
  44. Suchecki Brunon - nauczyciel
  45. Szarski Gustaw – inspektor celny
  46. Szuca Michał -  dr praw, radca finansowy RPiDW
  47. Thomas Henryk – inżynier, pracownik kolejowy
  48. Trzebiatowski Leon – kolejarz, pracownik PKP
  49. Wesołowski Augustyn – kupiec, wiceprezes Gminy Polskiej
  50. Wieczorkiewicz Henryk - dziennikarz
  51. Wika-Czarnowski Anastazy – emerytowany Dyrektor Poczty Polskiej
  52. Witkowski Szymon - kolejarz
  53. Woyda Piotr – dr praw, wicewojewoda pomorski w latach 1920-24
  54. Ziółkowski Tadeusz – komandor pilotów, pracownik RPiDW
  55. 13 ofiar nazwiska nieznane, wśród nich Augustyn Czyżewski – działacz plebiscytowy z Janowa k. Gniewu

Oświadczenie złożone przez senatorów Antoniego Szymańskiego, Jana Żaryna, Bogdana Borusewicza, Leszka Czarnobaja, Krzysztofa Słonia, Jana Marię Jackowskiego, Waldemara Bonkowskiego, Sławomira Rybickiego, Rafała Ślusarza, Artura Warzochę, Jerzego Czerwińskiego, Aleksandra Szweda, Kazimierza Kleinę na 13. posiedzeniu Senatu w dniu 18 marca 2016 r.
„Naród, który traci pamięć, traci sumienie” – Zbigniew Herbert.
W dniach 11 stycznia oraz 22 marca 2016 r. przypada 76. rocznica zbrodni dokonanej na Polakach – czołowych przedstawicielach Polonii gdańskiej oraz działaczach plebiscytu na Powiślu, Warmii i Mazurach – m.in. na pracownikach polskich urzędów, działaczach plebiscytowych, księżach, polskim przedstawicielu do Senatu Wolnego Miasta Gdańska, nauczycielach i kupcach. Dokonali jej funkcjonariusze niemieckiej III Rzeszy.
Szczególnym dniem był Wielki Piątek 22 marca 1940 r., kiedy rozstrzelano 67 osób w lesie nieopodal obozu koncentracyjnego KL Stutthof. Należeli oni do starannie wyselekcjonowanej grupy polskich patriotów, po których miał zaginąć wszelki ślad. Zabito ich strzałem w tył głowy, a ciała wrzucono do dołu w lesie. Wśród nich było dwóch kapłanów, którzy zostali uznani za błogosławionych Kościoła katolickiego – ksiądz Bronisław Komorowski i błogosławiony ksiądz Marian Górecki.
11 stycznia 1940 r. rozstrzelany został błogosławiony ksiądz Franciszek Rogaczewski.
Łącznie w egzekucjach w styczniu i w marcu 1940 r. zamordowanych zostało 89 osób. Zbrodnia ta była wyrazem zemsty wobec osób walczących o polskość Gdańska, Warmii i Mazur oraz na zawsze miała pozostać ukryta przed światem.
Bohaterska i ofiarna postawa zamordowanych Polaków – działaczy Polonii gdańskiej oraz plebiscytu na Powiślu, Warmii i Mazurach – nie może być zapomniana. Składamy głęboki hołd zamordowanym i wyrażamy solidarność z ich bliskimi. Cześć ich pamięci!
Antoni Szymański, Jan Żaryn, Bogdan Borusewicz, Leszek Czarnobaj, Krzysztof Marek Słoń, Jan Maria Jackowski, Waldemar Bonkowski, Sławomir Rybicki, Rafał Ślusarz, Artur Warzocha, Jerzy Czerwiński, Aleksander Szwed, Kazimierz Kleina

_red.
Podziel się:
Oceń:
  • TAGI:

 

Komentarze (0)

Dodanie komentarza oznacza akceptację regulaminu. Treści wulgarne, obraźliwe, naruszające regulamin będą usuwane.


Pozostałe