Hotel zamiast Domu Polskiego - pamiątki po historycznym plebiscycie na Powiślu

Skromna uroczystość, która odbyła się przed dawnym Domem Polskim przy ul. Piastowskiej 15 z okazji kolejnej rocznicy plebiscytu z 1920 roku, na moment ożywiła przeszłość. To były ostatnie takie chwile, bo budynek z przeszłością zostanie wyburzony - musi ustąpić miejsca nowoczesnemu hotelowi.
    
Działacze społeczni, kombatanci, druhowie-seniorzy Związku Harcerstwa Polskiego, władze miasta i powiatu złożyli kwiaty pod tablicą, która upamiętnia bohaterów ruchu plebiscytowego walczących o polskość naszych ziem.
- 88 lat temu Polsce się nie udało, ale teraz, po latach, możemy tu rozmawiać w języku polskim i złożyć kwiaty – mówił Jerzy Skonieczny, wiceburmistrz Malborka.
Wspomnieniami podzielił się Arkadiusz Binnebesel, którego ojciec, Bernard Binnebesel, był jednym z działaczy plebiscytowych.
- Przy tej tablicy wygłaszałem swój pierwszy referat, teraz wygłaszam ostatni. Została ufundowana z udziałem Polonii francuskiej z Dijon, ludzi którzy chcieli w ten sposób zamanifestować utrwalenie granicy na Odrze i Nysie. Jako prezes Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich, które chciało upamiętnić historyczne wydarzenie z 1920 roku, szukałem sojuszników, którzy wsparliby to przedsięwzięcie. Zwróciłem się m.in. do Floriana Wichłacza, ówczesnego posła, w którym znalazłem orędownika  – opowiadał Arkadiusz Binnebesel, inicjator odsłonięcia pamiątkowej tablicy na budynku przy ul. Piastowskiej 15, który w ubiegłym roku odebrał medal „Zasłużony dla Miasta Malborka”. – 8 lipca 1920 roku tu, w budynku Domu Polskiego, rozegrał się prawdziwy dramat polskich działaczy komitetu plebiscytowego. Wtargnęły tu bojówki niemieckie, które pobiły Polaków.
Binnebesel wspomniał także o fałszerstwach, których dopuszczali się Niemcy w tamtym okresie. W plebiscycie mogli wziąć udział tylko ci, którzy urodzili się w danym mieście.
- Niemieckie urzędy fałszowały więc metryki urodzenia, by wzmocnić stronę niemiecką – wspominał. - Mój ojciec, który miał wówczas 27 lat, przyjechał z Tczewa, gdzie pracował, specjalnie po to, by oddać swój głos.
Był jedną ze 165 osób, które opowiedziały się wówczas za polskością. Niestety, większość z 9806 głosujących było zdania, że te ziemie należą się Niemcom, bo za Prusami Wschodnimi, zagłosowało 9461 uprawnionych. Polacy na własnej skórze odczuli decyzje władz: jedną z pierwszych uchwał zarządu miasta była decyzja o wyprowadzce tych, którzy mieli odwagę stanąć po stronie Polski.
- W 1921 roku usunięto nawet polskie, katolickie siostry zakonne ze szpitala, zastępując je katarzynkami z Braniewa – przypomniał Arkadiusz Binnebesel. – W 1922 roku przed kościołem św. Jana odsłonięty został pomnik rycerza krzyżackiego z obnażonym mieczem. Był na nim napis upamiętniający dzień plebiscytu: „Ta ziemia pozostanie niemiecka – 11 lipca 1920 r.”. Dzisiaj stoi tam figura patronki Malborka, Najświętszej Marii Panny. Tak zmieniają się koleje historii.
Nieuchronnie zbliża się także koniec Domu Polskiego, który – mimo znaczenia w dziejach Malborka – został przeznaczony do rozbiórki, bo nieruchomość została sprzedana z myślą o budowie czterogwiazdkowego hotelu.
- Proszę władze miasta i powiatu, by po wyburzeniu ustawić tu symboliczny kamień z napisem: „W tym miejscu był Dom Polski”. Byłby to hołd oddany wszystkim bezimiennym bohaterom, bo bycie Polakiem w tamtych czasach to było prawdziwe bohaterstwo – zaapelował Binnebesel na koniec swego krótkiego przemówienia. – Chciałbym, by ten kamień po nas pozostał. Będzie to uhonorowanie tych, którzy byli tu przed nami. Moja rodzina związana jest z tymi ziemiami od 350 lat.
Wiadomo już, że tablica upamiętniająca polskich działaczy plebiscytowych przetrwa. Jeśli wojewódzki konserwator zabytków zaaprobuje ten pomysł, zostanie umieszczona na budynku Ratusza, czyli Młodzieżowego Domu Kultury.