Promocja publikacji, przygotowana przez Oddział Kociewski Zrzeszenia Kaszubsko - Pomorskiego w Tczewie, odbyła się w ostatni poniedziałek w Fabryce Sztuk. Książkę wydano nakładem Instytutu Kaszubskiego.
- Ta książka nie powstała w związku z sytuacją wokół „dziadka z Wehrmachtu” - wyjaśniała autorka. - Ona nawet przeszkodziła mi w pracy badawczej.
Brakowało autorytetów
Volkslistę na terenach Polski włączonych do III Rzeszy wprowadzono w marcu 1941 r.
- Ale już we wrześniu 1939 r. Albert Forster obiecał Hitlerowi, że zgermanizuje Pomorze w ciągu pół roku - powiedziała dr Sylwia Bykowska.
Te rodziny, które nie chciały dobrowolnie podpisać niemieckiej listy narodowościowej, musiały się liczyć z przykrymi konsekwencjami – od utraty kartek żywnościowych i wyrzucenie z pracy, poprzez eksmisję z mieszkania i areszty, po nawet wywiezienie do obozów koncentracyjnych lub przesiedleńczych.
- Największy dramat rozgrywał się w domach - podkreśliła historyczka. - W swoich wysyłanych do Londynu raportach Delegatura Rządu na Kraj bezpodstawnie oskarżała pomorskie kobiety, że to przez ich namowy rodziny się germanizują. Ale wynikało to z troski o zapewnienie pożywienia dla członków rodziny.
Brakowało na Pomorzu autorytetu moralnego, który powiedziałby, co robić w takiej sytuacji. Nie brakowało opinii, żeby dla świętego spokoju podpisać Volkslistę, żeby jakoś przeżyć ten okres. Tak zrobiło blisko 85 proc. mieszkańców powiatu tczewskiego.
Wysiedlenia „wrogich elementów”
Co ich spotykało po „wyzwoleniu” przez Armię Czerwoną w marcu 1945 r.? Dekretem z listopada 1944 r. zarządzono przymusowe internowanie wszystkich, którzy podpisali niemiecką listę narodowościową. Kolejnym, z 28 lutego 1945 r., wykluczono ze społeczeństwa polskiego wrogie elementy. Dopuszczono jednak rehabilitację przed sądem.
- Nowa polska administracja nie rozumiała, że Pomorzanie byli zmuszani do podpisania Volkslisty, że w przeciwieństwie do Generalnego Gubernatorstwa na ulicach pomorskich miast nie można było używać polskiego języka - wyjaśniała dr Bykowska. - Zapominano też, że Volkslista była niezgodna z konwencjami haskimi, że okupant nie miał prawa jej wprowadzić.
Autochtoni nie mogli czuć się na własnej ziemi jak gospodarze. Zarządzono wysiedlenie wszystkich, którzy podpisali II listę - „wrogich elementów”. Ich gospodarstwa i mieszkania wysiedlonych były zajmowane przez osadników z głębi kraju lub przez zabużan. Z kolei do Niemiec wysiedlano ludzi, którzy chcieli na Pomorzu zostać, bo uważali się za Polaków. Dopiero po 1950 r. władze zrehabilitowały wszystkich, którzy podpisali Volkslistę, a nie zostali zrehabilitowani w inny sposób.
Napisz komentarz
Komentarze