Redaktorzy naczelni kilkudziesięciu najważniejszych gazet i czasopism oceniają, że nowelizacja prawa prasowego, nad projektem której pracuje obecnie Senat, zagraża wolności słowa. Zastrzeżenia budzi przede wszystkim rezygnacja z instytucji sprostowania na rzecz odpowiedzi prasowej.
„Ta pozornie drobna zmiana będzie mieć dramatyczne konsekwencje” - ostrzegają naczelni w liście do senatorów, który znalazł się na początkowych stronach poniedziałkowych wydań dzienników i nowych numerów tygodników (patrz poniżej). Podkreślają, że o ile sprostowanie odnosi się do błędnie podanych informacji, o tyle odpowiedź prasowa nie musi dotyczyć faktów, może mieć dwukrotnie większą objętość niż tekst, do którego się odnosi, a redakcja ma obowiązek ją zamieścić.
„Nietrudno sobie wyobrazić konsekwencje: gazety zapełniłyby się odpowiedziami polityków, biznesmenów, artystów skrytykowanych przez dziennikarzy czy z innych powodów niezadowolonych z opublikowanych artykułów” - prognozują naczelni, oceniając, że „senacki projekt pozbawia redakcje prawa do kształtowania polityki redakcyjnej i decydowania, jakie poglądy chcą głosić”. Zdaniem sygnatariuszy listu nowelizacja przygotowywana przez Senat przypomina zmianę prawa prasowego dokonaną cztery lata temu na Słowacji. „Takie same rozwiązania wprowadzały rządy pragnące zakneblować media” - czytamy w oświadczeniu.
List został podpisany przez ponad 50 redaktorów naczelnych gazet i czasopism ogólnopolskich i regionalnych, m.in. szefów wszystkich dzienników ogólnokrajowych i tygodników opinii. Ponadto na okładkach tych tytułów znalazło się hasło „Senat zabija prasę”. W niektórych gazetach - np. „Pulsie Biznesu” i „Metrze” - grafika z tym sloganem zajmuje większą część „jedynki”, natomiast w innych (np. w tygodnikach opinii) niewielka grafika została umieszczona przy winiecie.
Do Senatorów RP
Wolność słowa jest zagrożona przez projekt nowelizacji prawa prasowego rodzący się w Senacie RP. To nie jest problem tylko dziennikarzy i redaktorów. To wyzwanie dla wszystkich obywateli Polski.
Reagując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że ustawowe zapisy regulujące kwestię sprostowań i odpowiedzi prasowych są nieprecyzyjne, senatorowie RP postanowili całkowicie skasować instytucję sprostowania, wprowadzając w jego miejsce odpowiedź prasową. Ta pozornie drobna zmiana będzie mieć dramatyczne konsekwencje.
Sprostowanie odnosi się do faktów i publikowane jest wówczas, gdy dany artykuł zawiera fałsz, który można wykazać. Obowiązek jego zamieszczenia jest dla nas oczywisty i wynika z dążenia do prawdy. Uważamy, że gazety nie mają prawa kłamać, a gdy zdarza się im popełnić niezamierzone błędy – powinny je sprostować i przeprosić. Nie można jednak odbierać prasie prawa do formułowania opinii. Nie można też zmuszać żadnej redakcji do propagowania poglądów, z którymi się nie zgadza – a właśnie do tego zmierza projekt senatorów.
W przeciwieństwie do sprostowania odpowiedź prasowa nie musi się odnosić do faktów. Mogłaby ją wysłać do redakcji każda osoba w jakikolwiek sposób dotknięta publikacją. Odpowiedź mogłaby mieć objętość dwukrotnie większą od publikacji, do której się odnosi, a redakcja miałaby obowiązek ją wydrukować.
Nietrudno sobie wyobrazić konsekwencje: gazety zapełniłyby się odpowiedziami polityków, biznesmenów, artystów skrytykowanych przez dziennikarzy czy z innych powodów niezadowolonych z opublikowanych artykułów. Działy PR i marketingu firm nauczyłyby się wykorzystywać instytucję odpowiedzi do zamieszczania bezpłatnych reklam. Gazety prawicowe musiałyby publikować jako odpowiedzi artykuły polityków lewicy i odwrotnie – pisma lewicowe krytykowanych przez nie ideologów prawicy. Po każdej publikacji dotyczącej jakiegokolwiek urzędu gazety musiałyby zamieszczać repliki jego szefów czy biur prasowych. Wkrótce okazałoby się, że objętość tych odpowiedzi zmusza redakcje do drukowania całych suplementów.
Senacki projekt pozbawia redakcje prawa do kształtowania polityki redakcyjnej i decydowania, jakie poglądy chcą głosić. Gdyby te zapisy weszły w życie, polska prasa zostałaby oddana we władanie czynnikom zewnętrznym – politykom, urzędnikom, marketingowcom, biznesmenom.
Jesteśmy zdumieni, że taki projekt rodzi się w Senacie, w którym większość posiada partia mająca w nazwie przymiotnik „obywatelska”. W kraju szczycącym się tradycją wolności prasy. W państwie, którego system medialny zbiera najwyższe notowania w międzynarodowych rankingach wolności prasy.
Takie same rozwiązania wprowadzały rządy pragnące zakneblować media. Głośnym przykładem była nowelizacja prawa prasowego dokonana przez rząd Roberta Fico na Słowacji w 2008 roku. Protest mediów odbił się echem w całej Europie. Ostatecznie antywolnościowe zapisy wykreślono w zeszłym roku.
Dziś polscy ustawodawcy zamierzają powtórzyć słowacki przykład. Póki nie jest za późno, póki spór o polskie prawo prasowe nie przekształcił się w ogólnoeuropejski skandal kompromitujący nasz kraj, apelujemy: wycofajcie się z tych projektów.
Redaktorzy naczelni
JERZY BACZYŃSKI Polityka
DANIEL DŁUGOSZ Nowa Gazeta Trzebnicka
JERZY DOMAŃSKI Przegląd
PAWEŁ FĄFARA Polska The Times
ARKADIUSZ FRANAS Polska Gazeta Wrocławska
KS. MAREK GANCARCZYK Gość Niedzielny
KRZYSZTOF HARASIMIUK Tygodnik Siedlecki
WOJCIECH HARPULA Polska Gazeta Krakowska
MAGDALENA HODAK Nowe Życie Pabianic
GRZEGORZ JANKOWSKI Fakt
SŁAWOMIR JASTRZĘBOWSKI Super Express
GRAŻYNA KAIM Przełom
MARCIN KALITA Przegląd Sportowy
JERZY KAMIŃSKI Gazeta Powiatowa – Wiadomości Oławskie
MAREK KĘSKRAWIEC Dziennik Polski
RENATA KLUCZNA 7 Dni Częstochowa
MICHAŁ KOBOSKO Wprost
DAREK KOTLARZ Polska Kurier Lubelski
MARCIN KOWALCZYK Express Ilustrowany
TOMASZ KOWALCZYK Kurier Szczeciński
KONRAD KRUSZEWSKI Gazeta Współczesna
KRZYSZTOF KUCHTA Super Nowości
TOMASZ LIS Newsweek
PAWEŁ LISICKI Uważam Rze
JADWIGA MAGIER Echo Krasnegostawu
JÓZEF MATYSIK Co Tydzień
ADAM MICHNIK Gazeta Wyborcza
TOMASZ MILER Gazeta Gryfińska
PIOTR MUCHARSKI Tygodnik Powszechny
KRZYSZTOF NAŁĘCZ Głos Dziennik Pomorza
JERZY NOWICKI Kurier Podlaski – Głos Siemiatycz
MATEUSZ ORZECHOWSKI Wspólnota
WALDEMAR PAŚ Metro
ADAM PAWŁOWSKI Polska Głos Wielkopolski
GRZEGORZ POPŁAWSKI Polska Dziennik Bałtycki
WOJCIECH POTOCKI Głos Pomorza
RADOSŁAW SAFIANOWSKI Kurier Iławski
ROBERT SAKOWSKI Polska Dziennik Łódzki
TOMASZ SIEMIENIEC Puls Biznesu
PAWEŁ SIENNICKI Polska Metropolia Warszawska
KS. IRENEUSZ SKUBIŚ Tygodnik Niedziela
STANISŁAW SOWA Nowiny
MACIEJ SULIMA Tygodnik Ostrołęcki
ARTURA SZCZEPAŃSKI Nowości – Dziennik Toruński
JADWIGA SZTABIŃSKA Dziennik Gazeta Prawna
WALDEMAR ŚLIWCZYŃSKI Wiadomości Wrzesińskie
ALEKSANDER ŚWIEYKOWSKI Kulisy Powiatu
MAREK TWARÓG Polska Dziennik Zachodni
WOJCIECH WALIGÓRSKI Nowy Łowiczanin
PIOTR WĄSIKOWSKI Kurier Poranny
KRZYSZTOF WIEJAK Dziennik Wschodni
JANUSZ WIKOWSKI Wydawnictwo Pomorskie
PAWEŁ WOLDAN Angora
TOMASZ WRÓBLEWSKI Rzeczpospolita
STANISŁAW WRÓBEL Echo Dnia
IWONA ZIELIŃSKA-ADAMCZYK Gazeta Lubuska
KRZYSZTOF ZYZIK Nowa Trybuna Opolska
Napisz komentarz
Komentarze