Pomysł na Gdański Teatr Szekspirowski

W 1990 r., z inicjatywy prof. Jerzego Limona, powstała Fundacja Theatrum Gedanense (www.teatr-szekspir.gda.pl). Jedną z jej głównych idei założycielskich była budowa Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego nawiązującego do pierwszego teatru publicznego w Polsce. Ten wzniesiony około 1610 roku budynek, zwa¬ny „Szkołą Fechtunku", był łudząco podobny do jednego z londyńskich teatrów elżbietańskich (,,Fortune"). Obok ćwiczeń i zawodów szermierczych, odbywały się tam również przedstawienia teatralne, a także walki zwierząt, występy kuglarzy, akrobatów, itp. Dokumenty zachowane w gdańskich archiwach świadczą o tym, że za życia Szekspira jego sztuki były tam grane przez wędrowne trupy aktorów angielskich. Teatr rozebrano na począt¬ku XIX wieku, a pod koniec wieku XX, wraz z powstaniem Fundacji Theatrum Gedanense, zrodziła się idea jego rekonstrukcji.

Idea ta zyskała wsparcie zarówno takich osobistości jak JKW Karol, Książę Walii (patron Fundacji Theatrum Gedanense), Sir Peter Hall i pan Andrzej Wajda (honorowi patroni) jak i wielu wybitnych przedstawicieli świata kultury i sztuki z Polski i zagranicy oraz instytucji lokalnych, samorządowych, centralnych i europejskich, a także licznych sponsorów korporacyjnych i prywatnych.

W wyniku wieloletnich starań, w 2004 roku ogłoszono międzynarodowy konkurs architektoniczny, pod patronatem ówczesnego ministra kultury Waldemara Dąbrowskiego. Jednomyślną decyzją jury, za najlepszą i najbardziej oryginalną pracę uznano dzieło prof. Renato Rizzi z Wenecji.  W 2008 roku Miasto Gdańsk, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego i Fundacja Theatrum Gedanense powołały nową instytucję kultury, Gdański Teatr Szekspirowski (www.teatrszekspirowski.pl), która zdobyła fundusze na budowę teatru i przejęła od Fundacji zadanie budowy teatru i organizacji Festiwalu Szekspirowskiego (www.festiwalszekspirowski.pl) .  

Gdański Teatr Szekspirowski będzie nie tylko siedzibą dorocznego międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego, ale również działającym przez cały rok teatrem impresaryjnym, wszechstronną instytucją kulturalną i prężnym ośrodkiem edukacyjnym i konferencyjnym. Różnorodność planowanej oferty programowej ma na celu dotarcie do możliwie jak najszerszej publiczności i optymalne wykorzystanie budynku. Nowopowstały gmach stanie się jednym z najważniejszych ośrodków życia artystycznego miasta, centrum międzynarodowej wymiany kulturalnej i edukacyjnej, a także miejscem artystycznej rozrywki na najwyższym poziomie. Jako wyjątkowy przykład  architektury opowiadającej o dziejach teatru i miasta, będzie on również niewątpliwą atrakcją turystyczną.

O PROJEKCIE I INWESTYCJI

Dzieło Renato Rizzi jest niezwykłe. Architekt dokonał rewolucji w sposobie podejścia do rekonstrukcji: umieścił drewniane wnętrze elżbietańskie w ceglanej bryle, niczym skarb
w szkatułce. Owa szkatułka będzie miała otwierane „wieko”, czyli ruchomy dach, co umożliwi wystawianie przedstawień przy świetle dziennym.  Z górnych tarasów teatru będzie można podziwiać panoramę Starego Miasta.

Fenomenem w skali światowej jest jednak przede wszystkim fakt, że Gdański Teatr Szekspirowski będzie dosłownie wyrastać z historycznych fundamentów XVII wiecznej Szkoły Fechtunku, która przez współczesnych zwana była „teatrem publicznym”. Odkryte fragmenty są najstarszym w Polsce materialnym reliktem architektury tego typu
o bezcennej wartości, stąd plan utworzenia skansenu archeologicznego w odbudowanym teatrze. Do historii Teatr Szekspirowski odwołuje się zresztą na co najmniej dwóch płaszczyznach:  materialnej poprzez nawiązanie do dominanty wizerunku dawnego Gdańska jaką stanowi gotycka architektura kościelna i metaforycznej, czyli odwołania do teatru średniowiecznego i tradycji odgrywania dramatów liturgicznych w kościołach całej Europy, w tym oczywiście w Bazylice Mariackiej.

W wypadku tego projektu mamy również do czynienia z unikatową syntezą europejskiej architektury teatralnej ostatniego tysiąca lat. W budynku teatru funkcjonować będą zarówno scena centralna (ang. theatre-in-the-round), którą widzowie otaczają
ze wszystkich stron i która jest najstarszą formą kształtowania przestrzeni teatralnej, jak również XVI-wieczna scena elżbietańska, oraz scena włoska, inaczej zwana pudełkową, która dominuje w inscenizacjach scenicznych od XVI wieku aż do dziś. Gmach został tak zaprojektowany, by sprostać również wyzwaniom nowych czasów i nowych mediów: teatr postmodernistyczny kreuje przecież przestrzenie przełamujące tradycyjne podziały.
To również projekt Renato Rizzi przewiduje – poprzez nowatorskie rozwiązania techniczne możliwe jest dowolne kształtowanie przestrzeni sceny i widowni.