TROCHĘ HISTORII. Wiele osób w historii naszego miasta mieszkało w nim i działało, jednakże ludzie ci znani są głównie z osiągnięć w zupełnie innych miejscowościach. Z pewnością można tak powiedzieć o księdzu Karolu Robercie Prądzyńskim, który przez okres sześciu lat był wikarym w parafii pw. św. Krzyża w Tczewie.
Piotr Paluchowski
04.11.2008 00:00
(aktualizacja 18.05.2023 06:43)
Ten przyszły działacz polonijny urodził się 4 listopada 1878 r. w miejscowości Ciemno pod Bytowem, a więc 130 lat temu.
10 tys. tczewskich katolików
Jego rodzice będący rolnikami wysłali go do katolickiej szkoły Collegium Marianum w Pelplinie. W 1899 r. Karol zdał egzamin dojrzałości w Chełmnie. Dokładnie 22 marca 1903 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Najpierw został przeznaczony do pracy w Rogoźnie, jednak jeszcze w 1903 r. przeniesiono go do parafii farnej w Tczewie. Tutaj pracował do 1909 r. Za jego czasów w naszym mieście mieszkało ok. 10 tys. katolików. Była to więc szósta pod względem liczebności parafia w diecezji. Inne grupy stanowiły mniejszość, wśród nich byli jednak liczni protestanci, których w mieście było ok. 7 tys.
W „Straży”przeciwko Hakacie
Karol Robert Prądzyński był również świadkiem wizyty biskupa Augustyna Rosentretera, która miała miejsce w czerwcu 1905 r. Podczas jego gościny w grodzie Sambora odbyło się uroczyste bierzmowanie.
Do naszych czasów zachowały się tylko małe wzmianki o prowadzonej działalności społecznej ks. Prądzyńskiego. Wiemy, że w tym czasie należał on do Towarzystwa Naukowego w Toruniu oraz uczestniczył w pracach stowarzyszenia „Straż”. To ostatnie zostało założone w 1905 r. i przeciwstawiało się Hakacie. Jej członkowie przygotowywali teksty polskich sztuk dla teatrzyków amatorskich, broszury przybliżające historię ojczystą oraz obchodzili polskie rocznice narodowe.
Organizator Związku Polaków
W 1909 r. księdza Prądzyńskiego przeniesiono do Kisielic, a stamtąd do Mierzeszyna pod Gdańskiem. W końcu w 1912 r. został proboszczem w Ugoszczy pod Bytowem. Tam, gdy I wojna światowa dobiegła końca, walczył o włączenie Ziemi Bytowskiej do nowo utworzonego państwa polskiego. W listopadzie 1918 r. został przewodniczącym Powiatowej Rady Ludowej, która opracowała memoriał na konferencję pokojową w Paryżu.
W końcu jednak niekorzystny dla tamtych obszarów traktat pokojowy włączył powiat bytowski do państwa niemieckiego. Nie zaprzestał jednak działalności propolskiej. Przede wszystkim przekonywał zamieszkałych w jego parafii Polaków do nieopuszczania rodzinnych gospodarstw. Był głównym inicjatorem założenia w 1923 r. w Ugoszczy Związku Polaków w powiecie bytowskim. Cały czas odprawiał nabożeństwa w języku polskim.
Były tczewski wikary zmarł 11 lipca 1930 r. w Ugoszczy.
Na podstawie: J. Więckowiak, Kościół katolicki w Tczewie, Pelplin 2001.
Słownik Biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 3, pod red. Z. Nowaka, Gdańsk 1997.
Napisz komentarz
Komentarze