Ocalić od zniszczenia

W województwie pomorskim nagrody w tym roku przyznano parafii p.w. św. Katarzyny w Borętach za prace remontowo-konserwatorskie przeprowadzone w kościele filialnym pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Palczewie (gmina Ostaszewo) oraz Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Ścięcia Św. Jana Chrzciciela za prace restauracyjne w Bazylice Mniejszej w Chojnicach. Środki finansowe na te przedsięwzięcia pochodziły od samorządu województwa pomorskiego oraz - w przypadku Chojnic - z Unii Europejskiej i miasta Chojnice.

Prace konserwatorskie w Palczewie dotyczyły XVIII-wiecznej polichromii we wnętrzu kościoła. W ich trakcie odkryto pierwotne polichromie na prospekcie organowym, emporze oraz na ławkach i ścianach bocznych, następnie wypunktowano ubytki oraz scalono kolorystycznie wymienione elementy wyposażenia. Ponadto przywrócono pierwotny kolor stropu, zrekonstruowano brakujące elementy rzeźbiarskie w partii prospektu organowego i uzupełniono złocenia. Ławki poddano dezynsekcji i impregnacji, wykonano niezbędne flekowania i klejenie. Na ścianie południowej zrekonstruowano kwatery boazeryjne i odtworzono malowidła w oparciu o pierwowzór ze ściany północnej. Ponadto przeprowadzono prace przy bryle kościoła, gdzie wymieniono gontowe pokrycie dachu oraz część drewnianego szalowania. Dzięki inicjatywie i zaangażowaniu księdza proboszcza Władysława Zielińskiego, przy istotnym wsparciu finansowym samorządu województwa pomorskiego oraz benedyktyńskiej pracy wykonawcy - Alojzego Osady, udało się przywrócić
kościołowi jego dawne piękno.

Drewniany kościółek
-  Cieszy mnie fakt, że od ubiegłego roku samorząd województwa pomorskiego stawia sobie za zadanie m.in. wspieranie prac konserwatorskich przy najbardziej wartościowych obiektach zabytkowych na Pomorzu - mówi Jan Kozłowski, marszałek województwa pomorskiego. - Dzięki naszej inicjatywie udało się m.in. dofinansować prace remontowo-konserwatorskie kościoła w Palczewie, kwotą ponad 250 tys. zł. Kościół ten jest bardzo rzadkim i niezwykle cennym przykładem drewnianej architektury sakralnej na Żuławach.

Historia kaplicy w Palczewie sięga późnego średniowiecza i wiadomo o niej, że nosiła wezwanie maryjne i była filią kościoła Borętach. W 1637 r. ryglowa budowla była już mocno zrujnowana i ostatecznie - wobec braku środków - popadła w ruinę. Miejscowa społeczność ewangelicka wzniosła  obecny kościół w 1712 r. Jego bryła, poza sygnaturką dodaną w latach 70. XIX w., przetrwała do dziś. W 1949 r. świątynię przejęli katolicy.

Kościół filialny w Palczewie to niewielka budowla drewniana o konstrukcji zrębowej, wzniesiona na planie prostokąta o wymiarach 12x8 metrów, z niewielką kruchtą w elewacji zachodniej. Obiekt kryty jest dwuspadowym dachem gontowym (w XVIII w. była to strzecha). Wnętrze jest niewielkie, salowe, z wydzielonym od wschodu (za ołtarzem) małym aneksem zakrystyjnym, oświetlone wzdłuż dłuższych boków rzędem niewielkich prostokątnych okien. Elementem charakterystycznym wnętrza jest zastąpienie płaskiego stropu - deskowym pułapem osłaniającym więźbę dachową z zachowaniem poziomej belki
stężającej konstrukcję. Na ruchome barokowe wyposażenie niewielkiego kościółka składa się między innymi: ołtarz główny, ambona, będąca wcześniej elementem ołtarza kazalnicowego, rzeźbiarska grupa ukrzyżowania, wisząca figura anioła, świecznik sześcioramienny,  zespół ławek dla wiernych oraz pochodzący z drugiej połowy XVII w. prospekt organowy. Niepowtarzalny klimat nadają wnętrzu barwne polichromie umieszczone na ścianach, drzwiach, prospekcie organowym, a nawet siedziskach ławek.

Malownicza bazylika
Drugi z wyróżnionych przez Generalnego Konserwatora Zabytków projektów - "Restauracja obiektów dziedzictwa kulturowego w Chojnicach – Bazylika Mniejsza z otoczeniem" kosztował ponad 5 mln zł. Urząd Miasta w Chojnicach będący beneficjentem projektu, otrzymał unijne dofinansowanie w kwocie 3,66 mln zł ze środków Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego na lata 2004-2006. Projekt objął m.in. restaurację elewacji Bazyliki Mniejszej, wymianę nawierzchni ulic znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Miasta oraz Bazyliki, tj. Placu Kościelnego, ul. Gimnazjalnej, Myśliboja, Nowe Miasto, a także przebudowę oświetlenia.
Kościół pod wezwaniem Ścięcia św. Jana Chrzciciela stanowi obecnie jeden z najbardziej wartościowych obiektów Pomorza. Bazylika posiada wysoką wartość historyczno - naukową z uwagi na gotyckie elementy i formę. Kościół wyróżnia wysoka wartość wynikająca z malowniczości. Ustawiony jest w siatce średniowiecznych uliczek, otacza go gęsta, niewysoka zabudowa historyczna, z którą tworzy harmonijną całość. Świątynia umiejscowiona jest w centrum miasta i wspaniale komponuje się z przebudowanym Starym Rynkiem. W podziemiach kościoła znajdują się krypty grobowe w tym krypta wybitnego
malarza Hermana Hana, które jeszcze w tym roku zostaną odrestaurowane i udostępnione zwiedzającym miasto Chojnice turystom. (Źródło: Małgorzata Pisarewicz – rzecznik UM WP)