Eh, zażyj tabaki!

- Obyczaj zażywania tabaki w ostatnim czasie przeżywa renesans – mówi Daniel Czapiewski.  - To nie tylko samo zażywanie, ale szeroko pojęta obyczajowość, która wyzwala pozytywne podejście do drugiego człowieka. Wrogowie nigdy ze sobą tabaki nie zażywali.
Nasz rozmówca jest prawdziwą kopalnią wiedzy na ten temat. W Europie tabaka znana jest od XV wieku, kiedy to przywiózł ją nam z Ameryki Południowej Krzysztof Kolumb. W CEPR powstaje królestwo tabaki – „Tobacznik”, rodzaj izby poświęconej dziejom używki na Kaszubach, w Polsce i na świecie. Na ścianach wizerunki znanych osób, które tabakę z upodobaniem zażywały. Autorami malowideł są: artyści z Krakowa na czele z Janem Stopczyńskim oraz gdańszczanin, Jan Wytyk. Zaprosił ich właściciel w przekonaniu, że trzeba połączyć folklor z klasyką, literaturą i poezją, a Kaszub nigdy by tego dobrze nie zrobił.
Przy malowidłach cytaty z literatury polskiej i powszechnej. Obok portretu Kolumba statek „Santa Maria” i dwie butelka wina, bo w zamian za nową wspaniałą egzotyczna używkę Europejczycy przekazali ludziom z drugiej półkuli tajemnice hodowli winogron i produkcji wina.    
- Tabakę – bursztynową, diabelską, myśliwską, karczemną, morską - najpierw się sypie sobie na dołek lewej ręki, bo prawą się witamy – tłumaczy Daniel Czapiewski. - A później dłoń z tabaką podnosi do nosa tak jak się owies sieje, czyli w przeciwną stronę do ruchu wskazówek zegara.
Ulgę daje
Zażywanie tabaki jest tym samym, co palenie fajki pokoju, ale bardziej higienicznym, bo nie korzysta się ze wspólnego ustnika. Ale, zanim zaniuchamy, trzeba sobie odpowiedzieć, idąc śladem fraszki Ignacego Krasickiego, na elementarne pytanie, czy „Nos dla tabakiery, czy tabakiera dla nosa?” Słowa narodowego wieszcza Kaszubi trawestują tak: „Chłop, co nie wypije, nie tabaczi, nic nie znaczy”.
- Drugie niuchniecie to jest tak zwane na schowany kciuk – mówi Czapiewski. – Na morzu tak się tabakę podawało, żeby nie zdmuchnął proszku wiatr.
- Mamy także tabakę kadzielną – opowiada Daniel Czapiewski. – Ksiądz kazania nie skończył zanim nie wróciła do niego tabakierka. – Bo kościół dopuścił podczas mszy tabakę, ale wyłącznie podczas kazań. Jak mowa trwała za długo wierni Kaszubi stukali tabakierkami w ławki.
Do dziś w Gowidlinie, w Brusach na mszach zażywa się tabaki. Na dożynkach powiatowych ksiądz powiedział, że skończy, gdy do niego wróci tabakierka.
- Kościół tabakę dopuścił dlatego, że smrodu nie daje, dymu nie daje, smoły nie daje, jeno ulgę daje – mówi gospodarz. – A europejskie panie przed wiekami, spętane gorsetem, traciły oddech, omdlewały. Ze szkatułki tabakę brały, na trzy palce ją sobie kładły. Jak się taka zaciągnęła, kichnęła, od razu do siebie doszła.
* * *
W tym roku przypadają dwa jubileusze – 15-lecie DANMARU i 5-lecie Centrum Edukacji i Promocji Regionu. Z tej okazji Daniel Czapiewski szykuje niespodzianki. Jedną możemy już teraz zdradzić. Sprowadza z Kanady drewnianą chałupę kaszubskich osadników liczącą 150 lat, która wzbogaci jego muzeum narodowej pamięci i kultury materialnej.