Marzysz o tygodniu na Mazurach lub rejsie po chorwackich wyspach, ale nie wiesz, kto tak naprawdę stoi za sterami podczas czarteru? Słowo ?skipper" pada w rozmowach żeglarzy bardzo często, a mimo to wiele osób ? szczególnie tych, które dopiero zaczynają swoją przygodę z żeglarstwem ? nie do końca zdaje sobie sprawę, czym różni się ta rola od zwykłego uczestnika rejsu i dlaczego jest ona tak kluczowa. W tym artykule rozwijamy temat od podstaw.
Skipper ? kto to właściwie jest?
Skipper to osoba sprawująca pełne dowództwo nad jachtem przez cały czas trwania czarteru. Można go porównać do kapitana samolotu ? formalnie i praktycznie odpowiada za wszystko, co dzieje się na pokładzie: od bezpieczeństwa załogi, przez stan techniczny jednostki, po przestrzeganie przepisów żeglugowych obowiązujących na danym akwenie.
W zależności od rodzaju czarteru skipper może być zarówno wynajętą przez armatora osobą z zewnątrz (tzw. skipper czarterowy), jak i jednym z uczestników rejsu, który posiada odpowiednie uprawnienia i przejmuje odpowiedzialność za jednostkę i załogę. W każdym przypadku rola ta jest jednak niepodzielna ? na jachcie nie ma miejsca na zbiorowe przywództwo.
Warto podkreślić, że samo zainteresowanie żeglarstwem czy kilka sezonów spędzonych jako członek załogi to za mało, by móc legalnie i bezpiecznie prowadzić czarterowany jacht. Konieczny jest odpowiedni patent. Jeśli myślisz o samodzielnym prowadzeniu jachtu, warto wcześniej odwiedzić akademia-jachtingu.pl i sprawdzić, jaką ścieżkę szkoleniową wybrać, by zdobyć uprawnienia dopasowane do swoich planów.
Jakie uprawnienia musi mieć skipper?
Wymagania formalnie różnią się w zależności od akwenu i długości jednostki. W Polsce na śródlądziu, do prowadzenia jachtów żaglowych wystarczy patent żeglarza jachtowego; do prowadzenia motorówek - patent sternika motorowodnego. Żeglarz jachtowy i sternik motorowodny może również pływać po wodach morskich jednostkami do 12 metrów długości w strefie przybrzeżnej (2 mile morskie od brzegu na wodach otwartych i wewnętrznych wodach morskich) w porze dziennej. Do pływania większymi jachtami, po otwartych wodach morskich potrzebne są uprawnienia wyższego szczebla ? jachtowego sternika morskiego lub motorowodnego sternika morskiego.
Do pływania po wodach morskich, oprócz patentu żeglarskiego czy motorowodnego, niezbędny jest również certyfikat radiooperatora SRC VHF, uprawniający do korzystania z radiostacji morskiej.
Obowiązki skippera przed wyjściem w rejs
Rola skippera zaczyna się jeszcze przed oddaniem cum. Warto wiedzieć jakie są prawa i obowiązki skippera jachtu:
-
Odbiór jachtu to pierwszy poważny sprawdzian. Skipper zobowiązany jest sprawdzić stan jednostki, urządzeń nawigacyjnych oraz wyposażenia bezpieczeństwa ? czyli kamizelek ratunkowych, tratwy ratunkowej, rakiet sygnałowych, gaśnic i kotwicy. Wszelkie usterki lub braki należy odnotować w protokole zdawczo-odbiorczym jeszcze przy nabrzeżu, bo po wyjściu w morze armator nie będzie skłonny do reklamacji.
-
Planowanie trasy to kolejny obowiązek. Dobry skipper nie wyrusza bez wiedzy o prognozach pogody, głębokościach na planowanej trasie, lokalizacji przystani i miejsc schronienia w razie potrzeby. Nawigacja to nie tylko wpatrywanie się w GPS ? to umiejętność czytania map morskich, wyznaczania kursów i szacowania czasu rejsu z uwzględnieniem prądów i wiatru.
-
Odprawa załogi przed pierwszym wyjściem jest niemal świętym rytuałem każdego doświadczonego skippera. Nowi członkowie załogi muszą wiedzieć, gdzie są kamizelki ratunkowe, jak działa VHF, co robić w przypadku człowieka za burtą oraz jakie są podstawowe zasady panujące na pokładzie. Skipper nie może zakładać, że wszyscy ?jakoś się domyślą".
Obowiązki skippera podczas rejsu
Gdy jacht jest już na wodzie, odpowiedzialność skippera nie maleje ? wręcz przeciwnie. To on podejmuje wszystkie decyzje operacyjne: kiedy wyjść, kiedy zawrócić, gdzie zawinąć na noc i jak postąpić w przypadku nagłej zmiany warunków pogodowych.
-
Bezpieczeństwo załogi jest priorytetem absolutnym. Skipper decyduje o tym, kto i kiedy zakłada kamizelkę ratunkową czy wymagane jest przypięcie się do jachtu szelkami asekuracyjnymi oraz czy warunki na wodzie pozwalają na bezpieczną żeglugę. Żaden harmonogram ani presja grupy nie może skłonić odpowiedzialnego skippera do wyjścia w morze, jeśli prognoza zapowiada warunki niebezpieczne dla żeglugi.
-
Pilnowanie przepisów na wodzie to zadanie równie ważne. Skipper musi znać międzynarodowe przepisy o zapobieganiu zderzeniom na morzu (COLREG), wiedzieć, kto ma pierwszeństwo drogi w różnych sytuacjach i jak interpretować znaki i sygnały nawigacyjne. Nieznajomość prawa na wodzie nie zwalnia z odpowiedzialności ? tak samo jak na drodze.
-
Zarządzanie załogą to być może najtrudniejszy aspekt roli skippera, bo wymaga nie tylko wiedzy technicznej, ale i kompetencji miękkich. Skipper musi umiejętnie rozdzielać zadania, motywować, a czasem też dyplomatycznie rozwiązywać konflikty na pokładzie. Rejs to intensywne doświadczenie ? kilka dni w zamkniętej przestrzeni potrafi wystawić relacje na próbę.
-
Prowadzenie dziennika jachtowego to formalny obowiązek, o którym wielu amatorów zapomina. W dzienniku odnotowuje się pozycję jachtu, warunki pogodowe, stan morza i istotne zdarzenia z rejsu. Dokument ten może mieć kluczowe znaczenie w przypadku ewentualnych sporów z armatorem lub wypadków na wodzie.
Skipper to nie tylko tytuł ? to styl myślenia
Doświadczeni żeglarze mawiają, że patent to dopiero bilet wstępu. Prawdziwa rola skippera kształtuje się przez lata ? przez kolejne rejsy, różne akweny, zmienną pogodę i różnorodne załogi. To nieustanny proces uczenia się i doskonalenia, który nigdy się nie kończy.
Jeśli marzysz o tym, by pewnego dnia samodzielnie poprowadzić jacht z przyjaciółmi lub rodziną, zacznij od solidnych podstaw. Dobra szkoła żeglarska da Ci nie tylko wiedzę potrzebną do zdania egzaminu, ale też pewność siebie, bez której żaden patent nie wystarczy.
