Zachowek reguluje art. 991 Kodeksu cywilnego. Przysługuje zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, jeżeli byliby powołani do dziedziczenia z ustawy. Pominięci w testamencie albo obdarowani mniej niż ich zachowek, mogą dochodzić różnicy w postaci roszczenia pieniężnego. Precyzyjne wyliczenie zachowku bywa wymagające, dlatego wsparcie doświadczonego adwokata spadkowego Gdańsk ma znaczenie zarówno dla uprawnionych, jak i pozwanych.
Wysokość zachowku - jak obliczyć należną kwotę
Zachowek wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Dwie trzecie tej wartości przysługuje osobom trwale niezdolnym do pracy oraz małoletnim zstępnym. Przy trójce dzieci spadkodawcy, gdy jedno zostało pominięte w testamencie, jego zachowek wynosi 1/6 wartości spadku (połowa z 1/3 przypadającej przy dziedziczeniu ustawowym).
Do wartości spadku dla potrzeb obliczenia zachowku dolicza się także darowizny uczynione przez spadkodawcę na rzecz spadkobierców i uprawnionych do zachowku (art. 993 k.c.). Darowizny dokonane na rzecz osób trzecich zalicza się, jeżeli zostały uczynione w ciągu 10 lat przed śmiercią spadkodawcy. Wyjątki stanowią drobne, zwyczajowe darowizny oraz darowizny na rzecz małżonka. Uwzględnia się również nieruchomości i przedsiębiorstwa przekazane w formie umowy darowizny w ostatnich latach życia spadkodawcy.
Termin przedawnienia i tryb dochodzenia
Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 k.c.). W praktyce oznacza to konieczność wystąpienia z pozwem w tym terminie, w przeciwnym razie roszczenie wygasa i nie można go już skutecznie dochodzić. Pozew kieruje się do sądu rejonowego albo okręgowego, w zależności od wartości przedmiotu sporu.
Postępowanie o zachowek wymaga wykazania: pokrewieństwa uprawnionego ze spadkodawcą, prawa do dziedziczenia ustawowego, wartości spadku oraz ewentualnych darowizn podlegających doliczeniu. Wycena składników majątkowych następuje zwykle na podstawie opinii biegłych rzeczoznawców. Dobrze przygotowany pozew, poprzedzony analizą dokumentów i wyliczeniem wartości, znacząco skraca postępowanie. Reprezentację w takich sprawach zapewnia kancelaria adwokacka w Gdańsku specjalizująca się w prawie spadkowym.
